Uzaktan Çalışma
10.03.2021
Özet: Bu bültenimizde 10.03.2021 tarihinde Resmi Gazete’deyayınlanan Uzaktan Çalışma Yönetmeliğine ilişkin düzenlemeler ve çalışmahayatına etkisi açıklanacaktır.
Türk çalışma hayatını düzenleyen temel Kanun olan 4857 sayılıİş Kanunun 14. Maddesinde 2016 yılında 6715 sayılı Kanun ile uzaktan çalışma düzenlenmiş ve ilkdefa uzaktan çalışma kavramı yasal bir karşılık bulmuştu.
Bu düzenlemeye göre;
1. Uzaktan çalışma; işçinin, işveren tarafından oluşturulaniş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeridışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisi olduğu,
2. Uzaktan çalışmaya istinaden yapılacak iş sözleşmesinde;işin tanımı, yapılma şekli, işin süresi ve yeri, ücret ve ücretin ödenmesine ilişkin hususlar,işveren tarafından sağlanan ekipman ve bunların korunmasına ilişkin yükümlülükler, işvereninişçiyle iletişim kurması ile genel ve özel çalışma şartlarına ilişkin hükümler yer alması gerektiği,
3. Uzaktan çalışmada işçilerin, esaslı neden olmadıkça saltiş sözleşmesinin niteliğinden ötürü emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamayacağı,
4. İşverenin, uzaktan çalışma ilişkisiyle iş verdiğiçalışanın yaptığı işin niteliğini dikkate alarak iş sağlığı ve güvenliği önlemleri hususunda çalışanıbilgilendirmek, gerekli eğitimi vermek, sağlık gözetimini sağlamak ve sağladığı ekipmanla ilgili gerekli işgüvenliği tedbirlerini almakla yükümlü olduğu açıklanmıştı.
Son olarak da Uzaktan çalışmanın usul ve esasları, işinniteliği dikkate alınarak hangi işlerde uzaktan çalışmanın yapılamayacağı, verilerin korunması vepaylaşılmasına ilişkin işletme kurallarının uygulanması ile diğer hususlar Çalışma ve Sosyal GüvenlikBakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceği belirtilmişti.
10.03.2021 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan UzaktanÇalışma Yönetmeliği ile bu şartlar belirlenmiştir. Buna göre;
1. Sözleşmenin şekli: Uzaktan çalışmaya ilişkin işsözleşmeleri yazılı şekilde yapılır ve Sözleşmede; işin tanımı, yapılma şekli, işin süresi ve yeri, ücret veücretin ödenmesine ilişkin hususlar, işveren tarafından sağlanan iş araçları, ekipman ve bunlarınkorunmasına ilişkin yükümlülükler, işverenin işçiyle iletişim kurması ile genel ve özel çalışmaşartlarına ilişkin hükümler yer alır.
2. Çalışma mekânının düzenlenmesi: Gerekli olması halinde,uzaktan çalışmanın yapılacağı mekân ile ilgili düzenlemeler iş yapılmaya başlamadan öncetamamlanır. Bu düzenlemelerden kaynaklanan maliyetlerin karşılanma usulü, uzaktan çalışanile işveren tarafından birlikte belirlenir.
3. Malzeme ve iş araçlarının temini ve kullanımı: Uzaktançalışanın mal ve hizmet üretimi için gerekli malzeme ve iş araçlarının iş sözleşmesinde aksikararlaştırılmamışsa işveren tarafından sağlanması esastır. Bu malzeme ve iş araçlarının kullanımesasları ile bakım ve onarım koşulları açık ve anlaşılır bir şekilde uzaktan çalışana bildirilir.İş araçlarının işveren tarafından sağlanması halinde, bunların işçiye teslim edildiğitarihteki bedellerini belirten iş araçları listesi, işveren tarafından yazılı olarak işçiye teslim edilir.İşçiye teslim edilen belgenin işçi tarafından imzalı bir nüshası ise işveren tarafından işçi özlükdosyasında saklanır. İş araçlarının listesi, iş sözleşmesi içerisinde veya sözleşme tarihinde işsözleşmesine ek olarak düzenlenirse ayrıca yazılı belge düzenlenmesi şartı aranmaz.
4. Üretim maliyetlerinin karşılanması: İşin yerinegetirilmesinden kaynaklanan mal veya hizmet üretimiyle doğrudan ilgili zorunlu giderlerin tespitedilmesine ve karşılanmasına ilişkin hususlar iş sözleşmesinde belirtilir.
5. Çalışma süresinin belirlenmesi: Uzaktan çalışmanınyapılacağı zaman aralığı ve süresi iş sözleşmesinde belirtilir. Mevzuatta öngörülen sınırlamalarabağlı kalmak koşuluyla taraflarca çalışma saatlerinde değişiklik yapılabilir. Fazla çalışmaişverenin yazılı talebi üzerine, işçinin kabulü ile mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılır.
6. İletişim: Uzaktan çalışmada iletişimin yöntemi ve zamanaralığı uzaktan çalışan ile işveren tarafından belirlenir.
7. Verilerin korunması: İşveren; uzaktan çalışanı, işyerineve yaptığı işe dair verilerin korunması ve paylaşımına ilişkin işletme kuralları ve ilgili mevzuathakkında bilgilendirir ve bu verilerin korunmasına yönelik gerekli tedbirleri alır. İşveren,korunması gereken verinin tanım ve kapsamını sözleşmede belirler. Verilerin korunması amacıylaişveren tarafından belirlenen işletme kurallarına uzaktan çalışanın uyması zorunludur.
8. İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin tedbirlerin alınması:İşveren, uzaktan çalışanın yaptığı işin niteliğini dikkate alarak iş sağlığı ve güvenliği önlemlerihususunda çalışanı bilgilendirmekle, gerekli eğitimi vermekle, sağlık gözetimini sağlamakla vesağladığı ekipmanla ilgili gerekli iş güvenliği tedbirlerini almakla yükümlüdür.
Hangi İşlerde Uzaktan Çalışma Yapılamaz?
1. Tehlikeli kimyasal madde ve radyoaktif maddelerleçalışma, bu maddelerin işlenmesi veya söz konusu maddelerin atıkları ile çalışma, biyolojiketkenlere maruz kalma riski bulunan çalışma işlemlerini içeren işlerde uzaktan çalışmayapılamaz.
2. Kamu kurum ve kuruluşlarınca ilgili mevzuatına görehizmet alımı suretiyle gördürülen işler ile millî güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim,proje, tesis veya hizmetlerden hangilerinde uzaktan çalışma yapılamayacağı birim, proje,tesis veya hizmetten sorumlu olan veya hizmeti alan kamu kurum ve kuruluşunca belirlenir.
Uzaktan Çalışmaya Dönüş Nasıl Yapılacak?
1. İş ilişkisi doğrudan uzaktan çalışma sözleşmesi ilekurulabilir veya hâlihazırda işyerinde çalışan işçinin iş sözleşmesi, işçinin ve işvereninanlaşması halinde, uzaktan çalışma sözleşmesine dönüştürülebilir.
2. İşçinin, uzaktan çalışma yapma talebi ile ilgili hususlaraşağıdadır:
- Talep yazılı olarak yapılır.
- Talep işyerinde belirlenen usul doğrultusunda işverencedeğerlendirilir.
- Talep değerlendirilirken, işin ve işçinin niteliği gereğiuzaktan çalışmaya uygunluğu ile işverence belirlenecek diğer kıstaslar kullanılır.
3. Talebe ilişkin değerlendirme sonucunun otuz gün içindeişçiye talebin yapıldığı usulle bildirilmesi esastır.
4. Talebin kabul edilmesi halinde Yönetmelik hükümlerineuygun şekilde sözleşme yapılır.
5. Uzaktan çalışmaya geçen işçi, tekrar işyerinde çalışmatalebinde bulunabilir. İşveren, söz konusu talebi öncelikli olarak değerlendirir.
6. Uzaktan çalışmanın mevzuatta belirtilen zorlayıcınedenlerle işyerinin tamamında veya bir bölümünde uygulanacak olması halinde uzaktan çalışmayageçiş için işçinin talebi veya onayı aranmaz.
Saygılarımızla
CONSULTA İş ve Sosyal Güvenlik
(*) Sirkülerlerimizde yapılan açıklamalar yalnızcabilgilendirme amaçlı olup, kesin işlem tesis etmeden önce uzmanlarımızdan görüş ve yönlendirme alınmasını önemletavsiye ederiz. Bu sirkülerlerin amacı tek başına uygulamalara yön vermek olmayıp;mükelleflerimizin risk, fırsat ve değişiklikler hakkında güncel bilgi sahibi olmalarını sağlamaktır. Yegâne kaynakolarak sirkülerlerimizdeki açıklamaların kullanılması halinde doğabilecek olası zararlardan CONSULTAsorumlu olmayacaktır.
