Türkiye Ekonomisi İlk Çeyrekte %2,5 Büyüdü

TÜİK tarafından açıklanan verilere göre, Türkiye ekonomisi 2026 yılının ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre %2,5 büyüdü. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH ise bir önceki çeyreğe göre %0,1 artış gösterdi.

Sektörel bazda incelendiğinde, en yüksek büyüme %9,5 ile bilgi ve iletişim faaliyetlerinde gerçekleşti. Bu sektörü %5,2 ile diğer hizmet faaliyetleri, %4,6 ile tarım sektörü ve %3,7 ile ticaret, ulaştırma, konaklama ve yiyecek hizmetleri izledi. Buna karşılık, sanayi sektörü %0,8 daraldı.

Cari fiyatlarla GSYH, bir önceki yılın aynı dönemine göre %35,7 artarak 16 trilyon 999 milyar 977 milyon TL’ye ulaştı. ABD doları bazında GSYH ise 389,6 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Harcama yöntemiyle hesaplanan verilere göre, hanehalkı nihai tüketim harcamaları %4,8, devletin nihai tüketim harcamaları %2,1 ve gayrisafi sabit sermaye oluşumu %3,0 arttı. Buna karşın, mal ve hizmet ihracatı %12,7, ithalat ise %2,0 azaldı.

Gelir tarafında ise işgücü ödemeleri %35,9 artış gösterirken, işgücü ödemelerinin Gayrisafi Katma Değer içindeki payı %42,7 seviyesinde sabit kaldı. Net işletme artığı/karma gelirin payı ise %36,3’ten %35,8’e geriledi.

KVKK’dan Mesai Takibinde Parmak İzi ve Yüz Tanıma Sistemlerine Kritik Sınırlama

Kişisel Verileri Koruma Kurulu (KVKK), 2 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/921 sayılı Mesai Takibi Amacıyla Biyometrik Veri İşlenmesi Hakkında İlke Kararı ile mesai takibi amacıyla biyometrik veri işlenmesine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu. Kurul, parmak izi, yüz tanıma, iris veya retina taraması gibi biyometrik tanıma sistemleriyle mesai takibinin, özel nitelikli kişisel veri işleme faaliyeti niteliğinde olduğunu vurguladı.

Kararda özellikle, çalışma sürelerinin takip edilmesine ilişkin mevzuatta hükümler bulunmasına rağmen, mesai takibinin biyometrik veriler kullanılarak yapılmasını açıkça öngören bir kanuni düzenleme bulunmadığı belirtildi. Bu nedenle biyometrik veri işleme faaliyetinin kanunda açıkça öngörülme şartına dayandırılamayacağı ifade edildi.

Kurul ayrıca, işçi-işveren ilişkisindeki güç dengesizliği nedeniyle çalışanlardan alınan açık rızanın tek başına yeterli bir hukuki dayanak oluşturmayabileceğini değerlendirdi. Karara göre, çalışanın açık rızası bulunsa dahi, mesai takibinde biyometrik veri kullanımının ölçülülük ve veri minimizasyonu ilkeleri bakımından ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.

Özellikle, aynı amaca ulaşılmasını sağlayabilecek şifreli kart veya PIN tabanlı sistemler, RFID/NFC kartlar, imza föyleri ve benzeri daha az müdahaleci alternatif yöntemler mevcutken biyometrik veri kullanımının ölçülülük ilkesini karşılamayabileceği vurgulandı.

Bu kapsamda Kurul, mesai takibi amacıyla biyometrik veri işlenmesinin, geçerli bir açık rıza bulunsa dahi KVKK’nın genel ilkelerine aykırılık oluşturabileceğine işaret ederek işverenlerin kullandıkları devam kontrol sistemlerini gözden geçirmeleri gerektiğini ortaya koydu.

KVKK, ilk kez bu kadar açık şekilde, mesai takibi için parmak izi ve yüz tanıma gibi biyometrik sistemler yerine kartlı geçiş, PIN, RFID/NFC kart veya imza föyü gibi alternatif yöntemlerin tercih edilmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Bu yönüyle karar, biyometrik devam kontrol sistemleri kullanan işverenler açısından önemli sonuçlar doğurabilecek niteliktedir.

TÜRK-İŞ: Açlık Sınırı 25 Bin TL’yi, Yoksulluk Sınırı 81 Bin TL’yi Aştı

TÜRK-İŞ’in Mayıs 2025 araştırmasına göre, Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin sağlıklı ve dengeli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması (açlık sınırı) 25.092 TL’ye yükseldi. Gıda harcamasıyla birlikte konut, ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri temel ihtiyaçları kapsayan yoksulluk sınırı ise 81.734 TL olarak hesaplandı.

Araştırmada, bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyetinin 32.463 TL’ye ulaştığı belirtildi. Bu tutarın, mevcut asgari ücretin 10.359 TL üzerinde olduğu vurgulanarak, asgari ücretin çalışanların temel yaşam giderlerini karşılamaktan uzaklaştığı ifade edildi.

TÜRK-İŞ verilerine göre, dört kişilik bir ailenin gıda harcamasındaki artış Mayıs ayında bir önceki aya göre %4,40 oldu. On iki aylık mutfak enflasyonu %32,28, yıllık ortalama artış ise %47,62 olarak gerçekleşti.

Araştırma, yükselen yaşam maliyetleri ve satın alma gücündeki gerilemenin çalışanlar üzerindeki etkisinin devam ettiğine işaret ediyor.

Araştırma: Emeklilerin %89’u Geçinebilmek İçin Çalışmaya Devam Ediyor

Forum Enstitüsü tarafından hazırlanan “Türkiye’de Emekli Yoksulluğu Araştırması”, emeklilerin önemli bir bölümünün temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığını ortaya koydu. Araştırmaya göre, emeklilerin %89’u emekli aylığıyla geçinemediği için çalışmak zorunda kaldığını belirtirken, %66,3’ü borçlu olduğunu ifade etti. Ayrıca katılımcıların %57’si beklenmedik harcamaları karşılayamadığını, %75,8’i ise maddi nedenlerle sosyal etkinliklere katılamadığını dile getirdi.

Araştırmaya katkı sunan Çalışma Ekonomisi Uzmanı Prof. Aziz Çelik, Türkiye’de “çalışan yoksulluğu” ve “emekli yoksulluğu” gibi yeni yoksulluk türlerinin ortaya çıktığını belirterek, sosyal güvenlik sisteminin yoksulluğu önleme işlevinin zayıfladığına dikkat çekti. Çelik’e göre, emeklilerin milli gelirden aldığı payın yıllar içinde önemli ölçüde azalması emekli yoksulluğunun temel nedenlerinden biri olarak öne çıkıyor.

Emekli örgütleri ise mevcut emekli aylıkları ve bayram ikramiyelerinin temel ihtiyaçları karşılamakta yetersiz kaldığını vurgularken, emeklilerin büyük bölümünün bayram harcamalarını dahi karşılamakta zorlandığını ifade ediyor.

Derin Yoksulluk Ağı tarafından yapılan değerlendirmelerde de yaşlılık döneminin giderek daha fazla kişi için ekonomik ve sosyal zorluklarla mücadele edilen bir sürece dönüştüğü belirtiliyor. Uzmanlar, emekli aylıklarının yaşam maliyetleri dikkate alınarak yeniden düzenlenmesi, sosyal konut ve bakım hizmetlerinin güçlendirilmesi ile ücretsiz kamu hizmetlerinin yaygınlaştırılması gerektiğini vurguluyor.

Consulta: Ücret, Yan Hak ve Bordro Uygulamalarında Vergi Danışmanlığı

Ücretlendirme süreçlerinin vergi mevzuatına uygun şekilde yürütülmesi, işverenlerin mali risklerini azaltırken çalışanlara yönelik uygulamaların da doğru şekilde yönetilmesini sağlar. Consulta, ücret gelirlerinin vergilendirilmesi, bordro uygulamaları ve yan hakların vergisel etkileri konusunda şirketlere danışmanlık desteği sunmaktadır. Hizmet kapsamında;

• Ücret gelirlerinin vergisel açıdan değerlendirilmesi,

• Gelir vergisi ve damga vergisi uygulamalarının kontrolü,

• Ücret ve yan hak bileşenlerinin mevzuata uygun yapılandırılması,

• Bordro süreçlerindeki vergi risklerinin analiz edilmesi,

• İstisna ve muafiyet uygulamalarının değerlendirilmesi,

• Ayni yardımlar ve ek menfaatlerin vergisel etkilerinin incelenmesi,

• Vergi incelemelerine hazırlık çalışmalarının yürütülmesi,

• Raporlama ve danışmanlık hizmetlerinin sunulması konularında destek verilmektedir.

Consulta, ücret ve bordro süreçlerinin vergi mevzuatına uygun şekilde yapılandırılmasına katkı sağlayarak şirketlerin mali ve operasyonel risklerini azaltmasına yardımcı olur.

ULUSLARARASI İŞGÜCÜ

Uluslararası Adalet Divanı: Grev Hakkı Sendika Özgürlüğünün Bir Parçasıdır

21 Mayıs 2026 tarihinde Uluslararası Adalet Divanı, Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) 87 No’lu Sendika Özgürlüğü ve Sendika Hakkının Korunması Sözleşmesi kapsamında grev hakkına ilişkin danışma görüşünü açıkladı. Mahkeme, 10’a karşı 4 oyla grev hakkının çalışanlar ve sendikaları açısından 87 No’lu Sözleşme tarafından korunduğu sonucuna ulaştı.

• Grev hakkının, sendika özgürlüğünün ayrılmaz bir parçası olduğu vurgulandı. Mahkemeye göre grev, çalışanların çıkarlarını korumak ve çalışma koşullarını iyileştirmek için kullandıkları temel araçlardan biridir.

• UAD, 87 No’lu Sözleşme’nin amacı ve ruhu dikkate alındığında, sendika özgürlüğünün korunmasının grev hakkının korunmasını da içerdiğini belirtti.

• Mahkeme, ILO denetim organlarının uzun yıllardır benimsediği yorumun ve sözleşmeye taraf devletlerin büyük çoğunluğunun uygulamalarının da bu görüşü desteklediğini ifade etti.

• Kararda ayrıca, birçok bölgesel insan hakları sözleşmesi ve bu sözleşmeler kapsamında verilen yargı kararlarının da grev hakkı ile sendika özgürlüğü arasındaki güçlü bağı doğruladığı belirtildi.

• Bununla birlikte Mahkeme, kararının grev hakkının kapsamı, sınırları veya kullanım koşulları hakkında bir değerlendirme içermediğini, yalnızca bu hakkın 87 No’lu Sözleşme kapsamında korunduğunu ortaya koyduğunu vurguladı.

Bu görüş, uluslararası çalışma hukukunda uzun süredir devam eden tartışmalara önemli ölçüde açıklık getirirken, grev hakkının sendika özgürlüğünün temel unsurlarından biri olduğu yönündeki yaklaşımı da güçlendirmiş oldu. 

İspanya: Çalışan Şikâyetleri de Misillemeye Karşı Koruma Kapsamında Değerlendirilebilir

İspanya’da verilen yeni bir yargı kararı, çalışanların işverene ilettiği resmi olmayan şikâyetlerin de misillemeye karşı koruma kapsamında değerlendirilebileceğini ortaya koydu. Geleneksel yaklaşımda, çalışanların bu korumadan yararlanabilmesi için işverene karşı dava açmış veya resmi bir hukuki süreç başlatmış olması aranırken, son kararlarla bu yorum genişletilmeye başlandı.

Asturias Yüksek Adalet Mahkemesi’nin 17 Şubat 2026 tarihli kararında, bir çalışanın fazla çalışma ücretlerinin ödenmesi ve tanınmasına ilişkin taleplerini e-posta ve WhatsApp mesajları aracılığıyla işverene iletmesinin ardından, işveren tarafından kısa süre içinde disiplin süreci başlatılarak işten çıkarılması incelendi. Mahkeme, çalışanın son talebinden yalnızca dört gün sonra disiplin sürecinin başlatılmış olmasını, işverenin çalışanın hak arama girişimlerine karşı misilleme yaptığı yönünde güçlü bir gösterge olarak değerlendirdi.

Mahkeme, işverenin işten çıkarmasının asıl amacının hak talebinde bulunan çalışanı işyerinden uzaklaştırmak olduğu sonucuna ulaşarak, çalışanın “tazminat güvencesi” kapsamında korunduğuna hükmetti. Böylece, dava açılmamış olsa dahi, çalışanın işverene yönelttiği hak taleplerinin ve şikâyetlerinin temel hak koruması kapsamında değerlendirilebileceği teyit edilmiş oldu.

Karar, işverenlerin yalnızca mahkeme veya resmi başvuru yoluyla iletilen talepleri değil, e-posta, mesajlaşma uygulamaları veya diğer gayri resmî kanallar üzerinden yapılan çalışan şikâyetlerini de dikkatle ele alması gerektiğini ortaya koyuyor. Özellikle şikâyet ile disiplin işlemi veya fesih arasında yakın bir zaman ilişkisi bulunması halinde, işverenlerin misilleme iddialarıyla karşı karşıya kalabileceği vurgulanıyor.

Çalışanların %75’i Ulaşım Nedeniyle İşini veya Yaşam Yerini Değiştirmeyi Düşünüyor

Kariyer.net ve Volt Lines tarafından Nisan 2026’da 1.914 kişinin katılımıyla hazırlanan “Yolculuk Raporu”, işe gidiş-geliş süreçlerinin çalışan deneyimi, iş tercihleri ve iş gücü hareketliliği üzerindeki etkilerini ortaya koymaktadır.

• Çalışanların yaklaşık %75’i, uzun işe gidiş-geliş süreleri nedeniyle iş değiştirmeyi veya taşınmayı değerlendirdiğini belirtti.

• Bu sonuç, ulaşım deneyiminin çalışan bağlılığı ve iş gücü hareketliliği açısından stratejik bir unsur haline geldiğini gösteriyor.

• Katılımcıların yaklaşık üçte biri, işe başlamadan önce yolculuk nedeniyle tükenmiş hissettiğini ifade etti.

• Çalışanların %54’ü yolculuk sürelerinin büyük ölçüde sabit olduğunu belirtirken, yaklaşık her 5 çalışandan 1’i yolculuk sürelerindeki belirsizliğin süreci zorlaştırdığını dile getirdi.

• Katılımcıların yaklaşık %90’ı, iş tekliflerini değerlendirirken ulaşım süresini önemli bir kriter olarak gördüğünü belirtti.

• Çalışanların %36’sı, uzun yolculuk gerektiren iş fırsatlarını doğrudan değerlendirme dışı bıraktığını ifade etti.

Çalışanların Beklentileri

Araştırmaya göre çalışanlar, mevcut ulaşım koşullarını iyileştirmekten ziyade yolculuk sıklığını azaltacak uygulamaları tercih ediyor. En çok talep edilen uygulamalar:

• Haftada 4 gün çalışma veya sıkıştırılmış çalışma modeli

• Esnek mesai başlangıç saatleri

• Ulaşım maliyetlerinin işveren tarafından karşılanması

Hibrit çalışanların;

• Yaklaşık %50’si haftada 4 gün,

• %22’si haftada 3 gün,

• %15’i haftada 2 gün ofise gidiyor.

Araştırma sonuçları, hibrit çalışma uygulamalarının çalışanların yolculuk yükünü azaltma beklentisini her zaman karşılamadığını ortaya koyuyor.

Ulaşımın Finansal Boyutu

Araştırma, ulaşım giderlerinin çalışan bütçeleri üzerinde önemli bir yük oluşturduğunu da gösteriyor.

• Yaklaşık her 3 çalışandan 1’i, ulaşım harcamalarını aylık market alışverişi maliyetine eşdeğer görüyor.

• Benzer orandaki katılımcılar, aynı bütçeyle dışarıda yemek yiyebileceklerini belirtiyor.

• Çalışanların %20’si, aylık ulaşım giderlerinin bir hafta sonu tatili maliyetine denk geldiğini ifade ediyor.

Araştırma, işe gidiş-geliş süreçlerinin yalnızca bir ulaşım konusu olmadığını; çalışan bağlılığı, işveren markası, işe alım süreçleri, verimlilik ve çalışan refahı üzerinde doğrudan etkili bir faktör haline geldiğini ortaya koymaktadır. Özellikle uzun yolculuk süreleri, çalışanların iş değiştirme eğilimlerini artırırken, esnek ve alternatif çalışma modellerine yönelik beklentileri de güçlendirmektedir.

Günün Sorusu

Cevap: Kanunda düzenlenen vergi matrahından indirim, çalışanın kendisi, eş ve çocukları için yapması durumunda geçerlidir. Dolayısıyla kardeş, anne veya baba için yapılan poliçeleri indirim olarak uygulanmayacaktır.