Beyanname Sistemlerinde 8–9 Nisan Tarihlerinde Planlı Kesinti

Sosyal Güvenlik Kurumunun bilişim sistemlerinde, bilişim altyapılarını geliştirmek ve güncel teknolojilere uyum sağlamak amacıyla yürüttüğü çalışmalar nedeniyle, 08.04.2026 saat 20:00 ile 09.04.2026 saat 06:00 tarihleri arasında, beyanname sistemlerine (DBS ve e-Beyanname) Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi gönderilemeyecektir.

DİSK-AR Ücret Kayıpları İzleme Raporu (Nisan 2026) Yayımlandı

DİSK-AR tarafından yayımlanan Nisan 2026 tarihli rapora göre, enflasyon ve vergi yükü işçi ücretlerinde ciddi kayıplara yol açmaya devam etmektedir.

• 2026’nın ilk üç ayında enflasyonun sigortalı işçi ücretlerine toplam maliyeti 189 milyar TL olarak hesaplandı.

• Gelir ve damga vergilerinin toplam etkisi ise 204,9 milyar TL seviyesine ulaştı.

• Böylece enflasyon ve vergi kaynaklı toplam kayıp en az 393,9 milyar TL oldu.

• İşçilerin toplam kaybı, 2025’in aynı dönemine göre %37,8 arttı.

• Ortalama brüt işçi ücreti (63.446 TL) üzerinden:

  • Vergi ve kesinti yükü: 13.626 TL

  • Enflasyon kaynaklı kayıp: 5.002 TL

  • Toplam kayıp: 18.627 TL

• Ortalama bir işçinin aylık kaybı (kesinti hariç) 9.111 TL olarak gerçekleşti.

• Asgari ücretin üç aylık kaybı ise 2.819 TL oldu.

• Mart 2026 itibarıyla işçiler, gelirlerinin önemli bir bölümünü kaybederek ayın en az 9 gününü vergi, kesinti ve enflasyon için çalıştı.

• Ücret düzeyi arttıkça kayıp oranı da yükseldi:

  • Asgari ücretin 1,5 katı: %27,6

  • 2 katı: %29,6

  • 2,5 katı: %31,9

  • 3 katı: %34,5

Raporda, yüksek enflasyon ve artan gelir vergisi yükünün işçilerin net ve reel ücretlerinde hızlı bir erimeye yol açtığı, bu durumun gelir dağılımını bozarak ücretliler aleyhine bir transfer etkisi yarattığı vurgulanmaktadır.

Asgari Ücrete Ara Zam Talebi Güçleniyor

Asal Araştırma’nın Mart 2026 anketine göre, Türkiye genelinde asgari ücrete ara zam beklentisi geniş bir toplumsal karşılık bulmaktadır.

• Katılımcıların %74,8’i ara zam yapılması gerektiğini belirtirken, %14,5’i karşı çıktı, %10,7’si görüş belirtmedi.

• Ara zam talebi tüm seçmen gruplarında çoğunlukta:

  • CHP: %79,0

  • İYİ Parti: %80,6

  • DEM Parti: %77,6

  • MHP: %72,2

  • AK Parti: %64,4

• Asgari ücret 28.075 TL seviyesinde kalırken,

  • Açlık sınırı: 32.793 TL

  • Yoksulluk sınırı: 106.817 TL

  • Bekâr çalışanın yaşam maliyeti: 42.585 TL

• Enflasyon verileri (Mart 2026):

  • TÜİK: %30,87

  • İTO: %37,68

  • ENAG: %54,62

• Gıda fiyatlarında yıllık artış yaklaşık %38-39 bandında gerçekleşti.

• DİSK-AR verilerine göre,

  • Asgari ücretin enflasyon karşısındaki kaybı: 2.819 TL

  • En düşük emekli aylığında kayıp: 2.008 TL

Veriler, ücret artışlarının yaşam maliyetleri karşısında yetersiz kaldığını ve özellikle dar gelirli kesimler açısından reel gelir kaybının devam ettiğini ortaya koymaktadır.

Orta Doğu’daki Savaş Enerji ve Küresel Fiyatlamalarda Riskleri Artırıyor

Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilim, küresel enerji arzı ve maliyetler üzerinde önemli baskı yaratırken, piyasalarda risk primi etkisini güçlendirmeye başladı.

• Küresel piyasalarda yaklaşık 14 trilyon dolarlık değer kaybı yaşandı.

• Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksaklıklar, dünya petrol talebinin yaklaşık %20’sini etkileyerek enerji arzını riske soktu.

• Brent petrol fiyatı 100 doların üzerine çıktı, enerji ve taşımacılık maliyetlerinde artış görüldü.

• Artan enerji maliyetleri; navlun, sigorta ve üretim maliyetlerini yükselterek tüm tedarik zincirine yayıldı.

• Özellikle tarım ve sanayi üretiminde maliyet baskısı artarken, küresel ölçekte yeni bir maliyet dalgası oluştu.

• Hürmüz Boğazı’nın kapanma ihtimali, enerji, gübre ve alüminyum gibi kritik ürünlerde arz şoku riski oluşturuyor.

• Güney Kore, Çin, Hindistan ve Japonya gibi ülkelerin enerji ihtiyacının %80’ini bu hat üzerinden karşılaması, küresel üretim zincirini kırılgan hale getiriyor.

• Yüksek petrol fiyatlarının kısa vadede üreticilere fayda sağlasa da, talep daralması nedeniyle uzun vadede olumsuz etki yaratabileceği değerlendiriliyor.

• Enerji ve emtia üreticisi ülkeler avantajlı konuma geçebilirken, ithalata bağımlı ülkelerde riskler artıyor.

• Büyük ölçekli şirketler risk yönetimi ve likidite açısından avantaj sağlarken, küçük işletmeler bu tür krizlerden daha fazla etkileniyor.

Genel olarak, jeopolitik risklerin enerji fiyatları üzerinden küresel enflasyon, üretim maliyetleri ve ekonomik dengeler üzerinde kalıcı etkiler yaratma potansiyeli güçlenmiş durumda.

ULUSLARARASI İŞGÜCÜ

ABD’de Yapay Zekâ İstihdamı Dönüştürüyor: Z Kuşağı Alarm Veriyor

Goldman Sachs tarafından ABD iş gücü piyasasına ilişkin yayımlanan araştırma, yapay zekânın istihdam üzerindeki etkisinin daha görünür hale geldiğini ortaya koymaktadır.

• ABD’de yapay zekâ kaynaklı net istihdam kaybı aylık yaklaşık 16 bin kişi seviyesine ulaştı.

• “İkame etkisi” ile yaklaşık 25 bin iş ortadan kalkarken, “tamamlama etkisi” yalnızca 9 bin yeni istihdam yarattı.

• Etki özellikle ABD’deki Z kuşağı ve giriş seviyesindeki çalışanlarda yoğunlaşmaktadır.

• Genç çalışanların yoğun olarak yer aldığı veri girişi, müşteri hizmetleri ve idari destek gibi rutin işler, yapay zekâdan en fazla etkilenen alanlar arasında gösterilmektedir.

• ABD iş gücü piyasasında sigorta hasar süreçleri ve tahsilat gibi görevlerin yapay zekâ tarafından daha kolay ikame edilebildiği; buna karşılık hukuk, sağlık ve inşaat yönetimi gibi alanlarda yapay zekânın daha çok destekleyici bir rol üstlendiği belirtilmektedir.

• Deneyimli çalışanlar ise sahip oldukları uzmanlık, muhakeme ve saha deneyimi sayesinde bu dönüşüm karşısında görece daha korunaklı bir konumda bulunmaktadır.

• Araştırmaya göre yeni iş alanları oluşsa da, iş kayıpları yeni fırsatların önünde ilerlemektedir.

Rapor, ABD’de yapay zekânın kısa vadede özellikle genç çalışanlar açısından istihdam baskısını artırdığını, uzun vadeli fırsat potansiyeline rağmen mevcut tabloda işsizlik ve ücret farklarını derinleştirebildiğini ortaya koymaktadır.

ABD’de Üreticiler Yapay Zekâ Destekli Çeviri ile İşçi İletişimini Güçlendiriyor

ABD’de üretim sektöründe faaliyet gösteren şirketler, farklı dil konuşan çalışanlarla iletişimi geliştirmek amacıyla yapay zekâ destekli çeviri teknolojilerini yaygın biçimde kullanmaya başlamıştır.

• Şirketler, özellikle standart operasyon prosedürleri, güvenlik talimatları ve eğitim içeriklerini farklı dillere çevirmek için yapay zekâdan yararlanmaktadır.

• Gerçek zamanlı çeviri, canlı altyazı ve akıllı kulaklıklar sayesinde üretim sahasında anlık iletişim kolaylaşmakta; çalışanların iş güvenliği ve talimatları daha iyi anlaması sağlanmaktadır.

• Dil bariyerleri:

  • Çalışan bağlılığını ve verimliliği olumsuz etkileyebilmekte,

  • Şirketlere yıllık ortalama 500 bin dolar gizli maliyet yaratabilmektedir.

• ABD’de üretim sektöründe yaklaşık 3,1 milyon yabancı doğumlu çalışan bulunmakta ve bu çalışanların önemli bir bölümü İngilizceyi sınırlı düzeyde konuşmaktadır.

• Volvo, Mars ve Stanley Black & Decker gibi şirketler, yapay zekâ tabanlı çeviri platformlarını özellikle:

  • İş sağlığı ve güvenliği uyumu,

  • Eğitim ve gelişim süreçleri,

  • Tedarikçi dokümantasyonu için kullanmaktadır.

• Yapay zekâ, dokümanların farklı sistemler arasında kaybolmasını önleyerek sürekli güncellenebilir ve tutarlı içerik üretimi sağlamaktadır.

• Bununla birlikte, çeviri teknolojilerinin hata, tutarsızlık ve yanlış yorum riski barındırdığı; bu nedenle özellikle kritik içeriklerde insan denetiminin gerekli olduğu vurgulanmaktadır.

Sonuç olarak, yapay zekâ destekli çeviri teknolojileri üretim sektöründe iş güvenliği, operasyonel verimlilik ve çalışan deneyimi açısından önemli avantajlar sağlarken, doğru kullanım ve insan kontrolü gerekliliği önemini korumaktadır.

Fransa – Hamile Çalışanın Korunması: Gebelik Döneminde Uygulanan Kurallar

Fransız iş hukukuna göre, hamile olduğunu bildiren çalışanlar gebelik süresince özel bir korumadan yararlanmaktadır.

• Ayrımcılık yasağı: İşveren; hamilelik nedeniyle eğitim, terfi, nakil, ücret değişikliği, deneme süresinin sona erdirilmesi gibi konularda çalışan aleyhine karar alamaz. Aksi halde işlem ayrımcı sayılır ve geçersiz olur.

• Feshe karşı koruma: Hamile çalışanın iş sözleşmesi, gebeliğin tıbben belgelenmesi ve işverene bildirilmesiyle birlikte özel koruma altına girer. Çalışanın bu korumadan yararlanabilmesi için hamilelik durumunu tıbbi raporla işverene bildirmesi gerekir.

• Bildirim sonrası iptal imkânı: Çalışan, fesih bildiriminin kendisine ulaşmasından itibaren 15 gün içinde hamileliğini gösteren sağlık raporunu işverene sunarsa, fesih kural olarak geçersiz hale gelir. Ancak bu koruma, hamilelikle ilgisi olmayan ağır kusur veya sözleşmenin gebelik ve doğum dışındaki bir nedenle sürdürülmesinin imkânsız olması hallerinde uygulanmaz.

• Koruma süresi: İşveren, aşağıdaki dönemlerde iş sözleşmesini sona erdiremez:

  • gebelik süresi boyunca,

  • doğum izni nedeniyle iş sözleşmesinin askıda olduğu dönemin tamamında,

  • doğum izninin hemen ardından kullanılan yıllık izin süresince,

  • bu sürelerin bitiminden sonraki 10 hafta boyunca.

Özetle, hamilelik ve doğum süreci boyunca çalışanlar yalnızca ayrımcılığa karşı değil, aynı zamanda iş sözleşmesinin sona erdirilmesine karşı da güçlendirilmiş bir hukuki korumadan yararlanmaktadır.

Çalışan Bağlılığında Yeni Denge: Uzaktan Çalışma ve Esenlik Uygulamaları Öne Çıkıyor

Heltia ve Korn Ferry Türkiye iş birliğiyle 377 şirketin katılımıyla gerçekleştirilen araştırma, çalışan bağlılığı ve esenlik uygulamalarında dönüşümü ortaya koydu.

• Şirketlerin %80’i tüm çalışanlarına sağlık sigortası sunuyor.

• Çalışan bağlılığını en çok etkileyen yan hak %82 ile uzaktan/hibrit çalışma modeli.

• Çalışanların %71’i sağlık poliçelerinden memnun.

• Esenlik programlarının çalışan bağlılığına etkisi %69 oranında olumlu.

• Şirketlerin yalnızca %34’ünde çalışan esenliğine özel bir yapı bulunuyor.

• %42’si esenlik hizmetlerinden faydalanma oranını ölçemiyor.

• %32’si esnek yan hak sistemi sunarken, sunmayanların %47’si bütçe yetersizliğini gerekçe gösteriyor.

• Sağlık sigortası kapsamı pozisyona göre değişiyor:

  • Üst yönetim: %98

  • Yönetim/profesyonel kadro: %95

  • Şef/uzman: %88

  • İdari/operasyon: %53

• Tamamlayıcı sağlık sigortası özellikle idari ve operasyon çalışanlarında (%54) daha yaygın.

• Check-up ve psikolojik danışmanlık gibi destekler öne çıkıyor:

  • Check-up: yönetim ve profesyonel kadrolarda %86

  • Psikolojik danışmanlık: üst yönetimde %35, diğer gruplarda daha düşük oranlarda

Araştırma, çalışan sağlığı ve esenliğinin artık yan hak olmanın ötesinde, çalışan bağlılığı ve kurumsal başarı açısından stratejik bir alan haline geldiğini ortaya koyuyor.

Günün Sorusu

CEVAP: 100’den fazla çalışanı olan işyerlerinde “izin kurulu” kurulması zorunludur. Burada işvereni temsilen 1, işçiyi temsilen 2 kişi atanır. İşçi temsilcileri yönetmelik gereği, seçimle ve açık oyla belirlenir. Ancak çalışanların yarısından bir fazlasının katılacağı bir toplantıyı planlamak vb. güçlükler sebebiyle, uygulamada seçim olmadan belirlenebiliyor. Yasal bir zorunluluktur. Bu kurul, izin dönemlerini belirliyor, izin taleplerini değerlendiriyor. İzin kuruluna ilişkin bir karar defteri ile toplantılarda alınan kararlar yazılır.