Konu: Kısmi Süreli Çalışanın Hafta Tatili Ücreti
08.11.2021
Özet: Bu bültenimizde Yargıtay tarafından, kısmi süreliçalışan kişinin hafta tatili ücreti ile ilgili verdiği karar incelenmiştir.
- Kısmi süreli çalışanlarla ilgili olarak 3 farklı görüş veilke ile ilerlenmekteydi:
1. Sosyal güvenlik yönünden, ay 30 gün üzerinden dikkatealındığında, kısmi süreli çalışanların 2/3 sınırı gereği ay içerisinde en fazla 20 gün ilebildirimler sınırlanmıştır.
2. Yargıtay uygulamalarında, (eski ilke), haftalık 45 saatidoldurmayan çalışanların hafta tatili kazanamayacağına hükmedilmekteydi. (4857 sayılı Yasanınuygulandığı dönemde, haftalık çalışma süresi kırkbeş saati bulamayacağından, kısmî süreliiş ilişkisinde işçinin hafta tatiline hak kazanması mümkün olmaz(Yargıtay 9.HD. 8.12.2009 gün,2009/ 44744 E, 2009/ 33940 K)
3. İş Teftiş Kurulu, “Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışanişçilere salt iş sözleşmesinin kısmi süreli olması nedeniyle ayrımcılık yapılamayacağının açıkçabelirtilmiş olması ve kısmi süreli çalışan işçilerin çalışma sürelerinin haftanın çalışılan günlerinefarklı şekilde dağıtılabileceğinin kabul edilmiş olması nedeniyle hafta tatiline hak kazanmabakımından tam süreli emsal işçi için aranan tatil gününden önce Kanunun 63 üncü maddesine görebelirlenen iş günlerinde çalışmış olma koşulunun kısmi süreli çalışan işçiler içinaranmayacağı, kısmi süreli çalışan işçilerin çalıştıkları süreyle orantılı olarak hafta tatiline ve haftatatili ücretine hak kazanacakları sonucuna varılmıştır. Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışanişçinin hafta tatili ücretinin tam süreli çalışan emsal işçiye göre çalıştığı süreyle orantılı olarakbulunacak saatlik ücret üzerinden ödenmesi ve buna göre sigorta priminin tahakkuk ettirilmesigerekmektedir.” olarak Kurul görüşünü açıklamış ve haftanın tüm çalışma günlerindeçalışması halinde kısmi süreli çalışana da kıstelyevm olarak hafta tatili ücreti ödenmesigerektiğini belirtmiştir.
- Yargıtay tarafından, kısmi süreli çalışanlarla ilgiligörüş değişikliğine gidilerek, İş Teftiş Kurulu görüşü uygulamasına benzer olarak, haftanın tüm çalışmagünlerinde çalışması halinde hafta tatili ücreti ödenmesini yeni ilke olarak benimsemiştir.23.12.2020 tarihli aşağıda paylaşılan Yargıtay Kararının, ilke olarak benimseneceği 07.11.2021tarihinde Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Üyesi Şahin Çil tarafından da sözlü olarak aktarılmıştır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 23.12.2020 tarihinde, kişininemeklilik sonrası dönemdeki kısmi süreli çalışmasına dair hafta tatili ücreti alacağının hesaplanmasıkonusuyla ilgili bir karar vermiştir. Taraflar arasında kişinin hafta tatili ücretini hak edip etmediğiyönünde uyuşmazlık bulunmaktadır. Aşağıda ayrıntılı şekilde aktarılan kararın temelini İş Kanunu’nun46.maddesi oluşturmaktadır. Maddeye göre, hafta tatili, “7 günlük zaman dilimi içindeki24 saatlik dinlenme hakkını ifade etmektedir.”
o Ücretli hafta tatilinden yararlanabilmek için, tatilgününden önce belirlenen iş günlerinden çalışmış olması gereklidir.
o Kısmi süreli bir sözleşmeyle haftanın bütün iş günlerindeyarım gün çalışan bir işçi de çalışmadığı hafta tatili günü için bir iş karşılığıolmaksızın bir günlük ücrete hak kazanır. Fakat, haftanın örneğin 3 iş günüde tam gün çalışan bir işçiye isehafta tatili ücreti ödenmez.
Davadaki bilirkişi raporunda, tanık beyanlarına göre işçininpazar günleri temizlik yaptığı ve çöp topladığı kabul edilmiştir. Dosya kapsamından, işçininhaftanın yedi günü çalışmasına rağmen hafta tatili ücret alacağının ödenmediği sabit olup, söz konusualacağın emeklilik sonrası dönem için de kısmi süreli çalışma esasına göre yapılacak hesaplama ile hükümaltına alınması gerekmektedir.
Davanın ayrıntısı şu şekildedir;
Davacı İsteminin Özeti:
- Müvekkilinin davalı işveren nezdinde 01.12.1990-10.02.2011tarihleri arasında kapıcı olarak çalıştığını,
- Emekli olduğunu ancak çalışmasını kesintisiz olarak halensürdürdüğünü,
- 21.03.2012 tarihinde bir kısım kıdem tazminatı ödemesiyapıldığını, ödenen tutarın eksik olduğunu ileri sürerek fark kıdem tazminatı, eksik ödenenücret, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile yıllık izin ücreti alacaklarınındavalıdan tahsilini talep etmiştir.
Davalı Cevabının Özeti:
- Davalı vekili, davacının emekli olmasından sonra kıdemtazminatının ödendiğini,
- Davacının okuyan çocuğu olduğunu söyleyip 3 yıl dahaçalışmak istediğini söylemesi üzerine günlük 3 saat ve aylık asgari ücretin yarısı tutarında ücretödenmesi kaydı ile anlaşmaya varıldığını,
- Davacının oturduğu dairesinin elektrik, su ve doğalgazgiderinin de apartman tarafından ödendiğini, davacının çalışmasını bu şartlarla sürdürdüğünü,
- 2011- 2015 çalışma dönemine ilişkin kıdem tazminatı veyıllık izin ücretlerinin de ödendiğini,davacının hafta tatilleri ile ulusal bayram ve genel tatilgünlerinde çalışmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.
İlk Derece ve Bölge Adliye Mahkemesi Kararı:
- İlk Derece Mahkemesince; toplanan deliller ve bilirkişiraporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
- İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesince işçininemeklilik sonrası dönemde kısmi süreli iş sözleşmesi ile günde üç saat çalışma esasına göreçalıştığı kabul edilerek bu döneme ilişkin hafta tatili ücret alacağı talebinde bulunmasınınmümkün olmadığı belirtilmiştir.
- Bölge Adliye Mahkemesince, taraf vekillerinin ilerisürdüğü istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden tarafların istinaf başvurusunun ayrı ayrıesastan reddine karar verilmiştir.
- Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Davacının Gerekçesi:
- Taraflar arasında davacının hafta tatili ücret alacağınınhesaplanması noktasında uyuşmazlık bulunmaktadır.
Yargıtay Kararı:
- 4857 sayılı İş Kanunu’nun 46. maddesinde işçinin, tatilgününden önce aynı yasanın 63. maddesine göre belirlenmiş olan iş günlerinde çalışmışolması koşuluyla yedi günlük zaman dilimi içinde 24 saat dinlenme hakkının bulunduğuaçıklanmıştır.
- İşçinin hafta tatili gününde çalışma karşılığı olmaksızınbir günlük ücrete hak kazanacağı da 46.maddenin 2. fıkrasında ifade edilmiştir. Hafta tatili iznikesintisiz en az 24 saattir. Bunun altında bir süre haftalık izin verilmesi durumunda, usulüneuygun şekilde hafta tatili izni kullandığından söz edilemez. Ayrıca, hafta tatili bölünerekkullandırılamaz. Buna göre hafta tatilinin 24 saatten az olarak kullandırılması halinde haftatatili hiç kullandırılmamış sayılır.
- 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller HakkındaKanunun 3. maddesine göre hafta tatili Pazar günüdür kural bu şekilde olmakla birlikte, işçiyepazar günü dışında hafta tatili izni kullandırılması mümkündür. Hafta tatili gününde çalıştığınıiddia eden işçi norm kuramı uyarınca bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarınailişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispatedilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliğiileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda yer alan hafta tatili ücreti ödemesinin yapıldığıvarsayılır. Bordroda ilgili bölümünün boş olması ya da bordronun imza taşımaması halinde işçi,hafta tatilinde çalışma yaptığını her türlü delille ispat edebilir. Hafta tatillerindeçalışıldığının ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri içyazışmaları, yazılı delil niteliğindedir. Ancak, sözü edilen çalışmanın bu tür yazılı belgelerlekanıtlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilmesigerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir.
- İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesincedavacının emeklilik sonrası dönem de kısmi süreli iş sözleşmesi ile günde üç saat çalışma esasınagöre çalıştığı kabul edilerek bu döneme ilişkin hafta tatili ücret alacağı talebindebulunmasının mümkün olmadığı belirtilmiş ise de, yukarıda da ayrıntılı olarak belirtildiği üzere,4857 sayılı İş Kanunu uyarınca hafta tatili, yedi günlük zaman dilimi içindeki yirmidört saatlik dinlenmehakkını ifade etmektedir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, tanık beyanlarınagöre davacının pazar günleri temizlik yaptığı ve çöp topladığı kabul edilmiştir.
- Dosya kapsamından, davacının haftanın yedi günüçalışmasına rağmen hafta tatili ücret alacağının ödenmediği sabit olup, söz konusu alacağınemeklilik sonrası dönem için de kısmi süreli çalışma esasına göre yapılacak hesaplama ile hükümaltına alınması gerekmektedir. Hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.
Sonuç:
- Temyiz olunan ilk derece mahkemesi kararının ve bu kararakarşı istinaf başvurusunu esastan reddeden bölge adliye mahkemesi kararının, yukarıdayazılı sebepten dolayı BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA, dosyanın kararı veren ilkderece mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin ise kararı veren bölge adliyemahkemesine gönderilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliyeiadesine, 23.12.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (Esas Numarası: 2020/3437 KararNumarası: 2020/19928 Karar Tarihi: 23.12.2020)
Saygılarımızla
CONSULTA İş ve Sosyal Güvenlik
(*) Sirkülerlerimizde yapılan açıklamalar yalnızcabilgilendirme amaçlı olup, kesin işlem tesis etmeden önce uzmanlarımızdan görüş ve yönlendirme alınmasını önemletavsiye ederiz. Bu sirkülerlerin amacı tek başına uygulamalara yön vermekolmayıp; mükelleflerimizin risk, fırsat ve değişiklikler hakkında güncel bilgi sahibi olmalarını sağlamaktır. Yegâne kaynakolarak sirkülerlerimizdeki açıklamaların kullanılması halinde doğabilecek olası zararlardan CONSULTAsorumlu olmayacaktır.
