12 Ağustos 2026 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın resmi internet sitesinde yer alan duyuruya göre Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı tarafından geliştirilen VDK-MİHENK Sistemi, Risk Analiz Merkezinde devreye alınarak merkezi risk analiz çalışmalarında kullanılmaya başlanmıştır.
VDK-MİHENK; başta e-belgeler olmak üzere Başkanlığın kullanımında bulunan mali verilerin yapay zekâ ve büyük veri analitiği yöntemleriyle değerlendirilmesine imkân sağlayan yeni nesil bir risk analiz sistemidir. Sistem; çok sayıda ekonomik işlemi birlikte değerlendirerek mal ve hizmetlere ilişkin fiyat, maliyet, satış hacmi ve diğer ekonomik göstergeler arasındaki ilişkilerin analiz edilmesine olanak sağlamaktadır. Mevcut altyapıda fiyat, maliyet, kârlılık ve sektörel marj analizlerinin yapılabilmesi MİHENK’in temel kabiliyetleri arasında öngörülmüştür.
MİHENK ile Başkanlığın risk analiz kapasitesinin özellikle transfer fiyatlandırması, emsallere uygunluk ve kazancın ilişkili kişiler arasında fiyatlama yoluyla aktarılmasına yönelik risklerin belirlenmesi bakımından güçlendirilmesi hedeflenmektedir.
Sistem sayesinde aynı veya benzer nitelikteki mal ve hizmetlere ilişkin çok sayıda gerçekleşmiş işlem bir arada değerlendirilebilmekte; ilişkili kişiler arasındaki işlemlerde uygulanan fiyatların benzer koşullardaki bağımsız işlemlerden anlamlı ölçüde farklılaşıp farklılaşmadığı analiz edilebilmektedir. Böylece transfer fiyatlandırmasına yönelik emsal analizlerinin daha geniş ve güncel bir veri altyapısı üzerinden gerçekleştirilmesi mümkün hale gelmektedir. MİHENK’in transfer fiyatlandırması çalışmalarında emsal fiyat veri tabanı olarak kullanılması ve ilişkili kişiler arasındaki fiyatların benzer bağımsız işlemlerle karşılaştırılması sistemin temel kullanım alanları arasında yer almaktadır. MİHENK, yalnızca emsallerine göre yüksek fiyatlanan işlemleri değil, emsallerine göre düşük fiyatlanan işlemleri de analiz edebilecek şekilde tasarlanmıştır. Alım veya satım işlemlerinde emsallerden belirgin biçimde ayrışan fiyatların ilişkili kişiler arasında kâr aktarımı sonucunu doğurup doğurmadığı, risk analiz çalışmalarında dikkate alınabilecektir.
MİHENK’in sağladığı önemli imkânlardan biri, emsal analizlerinin sınırlı sayıdaki örnek veya münferit işlemler yerine çok sayıda gerçek ekonomik işlemden oluşan veri setleri üzerinden gerçekleştirilebilmesidir. Sistemin mevcut tasarımında satış fiyatları, işlem hacimleri, maliyet ve kârlılık göstergelerinin birlikte değerlendirilebilmesi öngörülmektedir.
E-belge verilerinin sisteme kısa süre içerisinde yansıması sayesinde analizlerde güncel ekonomik işlemlerden yararlanılabilmektedir. Mevcut altyapıda belirli bir mal veya hizmete ilişkin işlemlerin mali belgeler üzerinden yaklaşık dört günlük veri gecikmesiyle analiz edilebilmesi mümkündür.
Yapay zekâ destekli analizler sayesinde büyük hacimli veri içerisindeki olağan işlem kalıplarının belirlenmesi, bunlardan önemli ölçüde ayrışan işlem ve mükellef gruplarının risk analizi amacıyla değerlendirilmesi hedeflenmektedir.
Aynı mal veya hizmetin farklı bölgelerde, farklı ticari şartlarda veya farklı işletme ölçeklerinde aynı fiyat seviyesinde oluşması beklenemeyeceğinden MİHENK, karşılaştırılabilirlik analizlerini zenginleştirecek farklı veri kırılımlarından da yararlanabilecek şekilde geliştirilmiştir.
Sistem teknik olarak Türkiye geneli yanında il, ilçe ve bölge düzeyinde karşılaştırma yapılmasına imkân sağlamaktadır. Benzer şekilde satış hacmi, maliyet yapısı ve faaliyet özellikleri gibi ekonomik göstergelerin birlikte analiz edilebilmesi, görünürde birbirine benzeyen ancak ekonomik koşulları farklı olan işlemlerin birbirinden ayrıştırılmasına katkı sağlayacaktır.
VDK-MİHENK’in geliştirme çalışmalarının ikinci fazında sektörel kâr marjı analizleri devreye alınacaktır.
Bu sayede analizler yalnızca mal veya hizmetlerin işlem fiyatları üzerinden değil, mükelleflerin ve işlem gruplarının kârlılık göstergeleri üzerinden de gerçekleştirilebilecektir.
Benzer sektör, faaliyet ve ekonomik koşullardaki işletmelerin kâr marjlarının geniş veri setleri üzerinden analiz edilmesi; emsallerinden önemli ölçüde ayrışan kârlılık seviyelerinin belirlenmesine ve bu farklılıkların transfer fiyatlandırması bakımından taşıdığı risklerin değerlendirilmesine katkı sağlayacaktır.
MİHENK tarafından üretilen analiz ve göstergeler nihai bir vergisel tespit değil, merkezi risk analiz çalışmalarına veri sağlayan analitik çıktılar niteliğindedir. Bir işlemin emsallerinden ayrışmasının ekonomik veya ticari gerekçeleri bulunabileceği gözetilerek, risk değerlendirmelerinde işlemin bütün özellikleri dikkate alınacaktır.
Söz konusu duyuru metninin tamamına ulaşmak için aşağıdaki linke tıklayınız.
VDK-MİHENK Sistemi Devreye Alındı – Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı
Saygılarımızla,
CONSULTA Vergi
(*) Sirkülerlerimizde yapılan açıklamalar yalnızca bilgilendirme amaçlı olup, kesin işlem tesis etmeden önce uzmanlarımızdan görüş ve yönlendirme alınmasını önemle tavsiye ederiz. Bu sirkülerlerin amacı tek başına uygulamalara yön vermek olmayıp; mükelleflerimizin risk, fırsat ve değişiklikler hakkında güncel bilgi sahibi olmalarını sağlamaktır. Yegâne kaynak olarak sirkülerlerimizdeki açıklamaların kullanılması halinde doğabilecek olası zararlardan CONSULTA sorumlu olmayacaktır.
